سيسيل جان ادموندز / بارون دوبد / ولادمير مينورسكى ( مترجم : اسكندر بهاروند و ليلى بختيارى )

17

دو سفرنامه درباره لرستان ( ورساله لرستان ولرها " مينورسكى " ) ( فارسى )

خاك كاستىها يعنى از راه پل تنگ ، كيالان و خرم‌آباد گذشت . كاستىها كه احتمالا متمايز از خوزها هستند داراى زبانى بوده‌اند كه با زبان همسايگانشان تفاوت داشته ، ولى در گويش آنها به نام‌هاى خاصى برميخوريم كه از زبان هند و اروپائى گرفته شده است 20 . احتمالا نام رود كشكان 21 از نام واژهء كاسو ( كاسيت ) برگرفته شده است . قسمت شمالى لرستان احتمالا تا حدى با سرزمين اليپى كه آشوريها بارها از آن نام برده‌اند پيوستگى داشته است . سرزمينى كه تحت نفوذ مادها قرار داشته شامل استان كرمانشاه مىباشد 22 . همچنين اطلاعات ما درباره Matinvo مردمى كه سرزمينشان بين ارمنستان و سوسيان قرار داشته و هرودت نيز از آنها نام برده است بسيار ناچيز است . در اينجا بايستى توجه داشته باشيم كه ويژگىهاى گوناگون قومى در مراحل مختلف كوچ ايرانيان ( به لرستان ) از بين رفته است . مثلا در شمال شرقى بختيارى به ناحيه‌اى برميخوريم كه آن را فريدن خوانند كه اين خود يادبودى نشان از طايفه مادى پرى تكنوى مىباشد ( هرودت فصل اول ص 110 ) . فراگيرندگى و گسترش فرهنگ ايرانى در منطقه لرستان يقينا هنگام تشكيل امپراطورىهاى بزرگ مانند هخامنشيان ، مقدونيان ، سلوكيان ، اشكانيان و سرانجام در زمان ساسانيان با شتاب بيشترى صورت گرفته است . آثار بسيار از شهرهاى زمان ساسانى در دره كرخه وجود دارد . ولى بسيارى از اين بناها را بوميان به اتابكان لرستان كه يقينا آنها را بازسازى كرده بودند نسبت مىدهند . آثار برجسته‌اى از پل‌ها و راههائى كه هنوز در قسمت بالاى رودخانه سوسيانا ( ؟ ) برجاى مانده حاكى از يك شيوهء معمارى بسيار پيچيده است ( ر ك : به تصاوير در كتاب مطالعات جغرافيائى ص 374 - 360 و همچنين كتاب مطالعات باستانشناسى بقلم دومرگان - چاپ پاريس 1897 - 1896 ) . آثار راه‌هاى سنگفرش گذرگاه‌هائى كه در دل كوه بريده شده است ، در تنگ سروك 23 ( بين اصفهان و مالمير ) هنوز وجود دارد . آثار اين جاده در نزديكى حجارىهائى كه مربوط به زمان ساسانيان است به چشم مىخورد . ( ر ك : جاده‌هاى اتابكان ص 82 بقلم دوبد ) بنا بروايت راولينسون ( ص 93 ) بين دزفول و